مطالب حقوقی

در کلاهبرداری شبکه ای، گروهی مجرمانه‌ به طور منسجم و با حداقل سه نفر تشکیل می گردد. این شبکه ها جهت ارتکاب جرم تشکیل گردیده و یا پس از تشکیل، هدف خود را به ارتکاب جرم منحرف می کنند. اختلاس، یکی از جرایمی بوده که صرفاً کارمندان دولتی یا شرکتی و مامورین به خدمات عمومی ممکن است آن را مرتکب گردند. اختلاس یک نوع خیانت در امانت از جانب مستخدمین دولت است. برای تحقق هر جرم به وجود شرایط خاصی نیاز است. حقوق‌ دانان به شرایط تحقق جرم، ارکان یا عناصری که جرم را تشکیل می دهند، می‌گویند. ارکان تشکیل دهنده جرم شامل موارد زیر است.
• رکن یا عنصر قانونی
• رکن یا عنصر مادی
• رکن یا عنصر معنوی
جرم کلاهبرداری شبکه‌ای در قانون مجازات اسلامی
عنصر و شرط قانونی یک جرم به معنای این است که عمل انجام شده در قانون به عنوان جرم تلقی شده باشد و برای آن در قانون، مجازات تعیین گردیده باشد.
به موجب ماده ۴ قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری: «کسانی که با تشکیل یا رهبری شبکه چند نفری به امر ارتشاء و اختلاس و کلاهبرداری مبادرت ورزند علاوه بر ضبط کلیه اموال منقول و غیر منقولی که از طریق رشوه کسب کرده اند به نفع دولت و استرداد اموال مذکور در مورد اختلاس و کلاهبرداری و رد آن حسب مورد به دولت یا افراد، به جزای نقدی معادل مجموع آن اموال وانفصال دائم از خدمات دولتی و حبس از پانزده سال تا ابد محکوم میشوند و در صورتی که مصداق مفسد فی‎الارض باشند مجازات آنها، مجازات مفسد فی‌الارض خواهد بود.»
عنصر معنوی جرم کلاهبرداری شبکه ‌ای
رکن معنوی یک جرم یعنی اینکه شخص از انجام رفتار مجرمانه خود، قصد و سوء نیت آسیب رساندن به فرد دیگری را داشته باشد. هر شخصی، اعم از اشخاص عادی که سمت دولتی ندارند و یا کارمندان دولت، ممکن است مرتکب جرم کلاهبرداری شبکه ‌ای شوند.
عنصر مادی جرم کلاهبرداری شبکه‌ای
عنصر مادی یک جرم یعنی برای تحقق جرم باید شخص رفتاری مجرمانه را مرتکب شود. به عنوان نمونه در جرم کلاهبرداری، بایستی یک عمل یا رفتاری انجام گیرد تا شخصی دیگر فریب بخورد تا جرم کلاهبرداری محقق گردد و صرفاً مستخدم دولت بودن برای تحقق این جرم تاثیری ندارد.
فرق کلاهبرداری شبکه ای با اختلاس کارکنان دولت
به سبب آنکه امکان دارد برخی از جرایم مالی اعتماد مردم را نسبت به نهادها و ارگان های دولتی خدشه دار کند، جرایم علیه امنیت کشور محسوب می شوند. زمانی که یک مدیر دولتی یا مامورین به خدمات عمومی با سوء استفاده از قدرت و منصب دولتی، اقدام به انجام اعمالی می کنند که با قوانین و مقررات مغایر است، با چنین افرادی برخورد شدیدتری باید انجام گیرد.
بر اساس تقسیم وظایف انجام شده در قانون آیین دادرسی کیفری، رسیدگی به جرایم بعضی از مدیران دولتی فقط در دادسرای تهران صورت می گیرد و دادسرای ویژه جرایم کارکنان دولت (ناحیه۲۸ تهران) مسئول رسیدگی به این امر است. ولی در حال حاضر دادسرای ویژه رسیدگی به جرایم اقتصادی به جرایم مالی مربوط به کارکنان دولت رسیدگی می کند. مهم ترین جرایم مالی کارکنان دولت عبارتند از:
• تشکیل شبکه اختلاس
• تبانی در معاملات دولتی
• جرم کلاهبرداری شبکه‌ ای
• معاونت در جرم کلاهبرداری شبکه‌ای
معاون در جرم به شخصی گفته می شود که در عملیات اجرایی مربوط به جرم شرکت نداشته، ولی شخص مجرم را به ارتکاب جرم ترغیب نموده است. اعضای شبکه کلاهبرداری به اشخاصی می گویند که در عملیات اجرایی جرم کلاهبرداری شرکت می‌ کنند. با اینکه یک شخص غیر کارمند نیز می‌تواند در جرم کلاهبرداری شبکه‌ای معاون باشد، لیکن معاون جرم کلاهبرداری شبکه ‌ای به اشخاصی گفته می شود که با شرکت در جرم کلاهبرداری، به کیفر ماده 4 قانون تشدید مجازات محکوم گردیده اند.
مجازات کلاهبرداری شبکه ‌ای
بر اساس ماده ۴ قانون تشدید مجازات، مجازات کلاهبرداری شبکه ای نیز مانند مجازات کلاهبرداری است که عبارتست از:
- مجازات کیفری اصلی: مجازات کیفری اصلی تشکیل یک شبکه کلاهبرداری یا رهبری آن، زندان از پانزده سال تا ابد است.
- مجازات کیفری تکمیلی: مجازات کیفری تکمیلی جزای نقدی بوده که علاوه بر مجازات زندان، بر مجرمان تحمیل می گردد.
تشدید مجازات کلاهبرداری شبکه ‌ای
تشکیل شبکه کلاهبرداری شرایطی دارد که در ماده ۴ قانون تشدید مجازات و تعاریف بدین صورت ذکر شده است:
1. کارمند دولت و یا در حکم مستخدم دولت باشند.
2. موضوع جرم در رابطهب ا اموال دولتی و یا اموال اشخاصی باشد که از طرف دولت به آنان سپرده شده است.
3. اموال دولتی بر اساس وظیفه به این اشخاص سپرده شده باشد.
4. اموال دولتی را به نفع خود یا اشخاص دیگر برداشت کنند.
شیوه شکایت از کلاهبرداری شبکه ای
نخستین قدم برای تشکیل پرونده کیفری جرم کلاهبرداری شبکه ای، تنظیم یک شکواییه برای شکایت کلاهبرداری از متهمان پرونده است. نحوه شکایت کلاهبرداری شبکه ای بدین صورت است که پس از تنظیم شکوائیه با مراجعه به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی آن را ثبت کنید تا به دادسرا ارجاع داده شود.
در مرحله بعد، پرونده کیفری به شعبه دادیاری یا بازپرسی ارجاع داده می شود. بعد از ثبت پرونده کیفری در شعبه، شخص شاکی برای دادن توضیحات بایستی در شعبه حضور پیدا کند. بعد از شنیدن اظهارات شاکی و بررسی دلایل موجود برای اثبات جرم کلاهبرداری، دادیار یا بازپرس متهمان را با صدور ابلاغیه مبنی بر شکایت کلاهبرداری، به دادگاه فرا می خواند و پس از شنیدن اظهارات متهمان و آخرین دفاع متهم، قرار تامین کیفری را صادر می کنند.
برای اثبات کردن جرم کلاهبرداری شبکه ای، بایستی دلایل محکمه پسندی را به دادگاه ارائه داد. هر چیزی که نشان دهنده اعمال متقلبانه توسط متهمان است، می بایست به دادگاه ارائه گردد. همچنین، مدارک موجود برای اثبات جرم باید ضمیمه شکواییه و تقدیم دادگاه گردد.
دادگاه صالح به رسیدگی به جرم کلاهبرداری شبکه ‌ای
دادگاه کیفری محل وقوع جرم کلاهبرداری شبکه ‌ای یا محل دستگیری متهمان، دادگاه صالح جهت رسیدگی به پرونده کلاهبرداری شبکه‌ای است.

در کلاهبرداری شبکه ای، گروهی مجرمانه‌ به طور منسجم و با حداقل سه نفر تشکیل می گردد. این شبکه ها جهت ارتکاب جرم تشکیل گردیده و یا پس از تشکیل، هدف خود را به ارتکاب جرم منحرف می کنند. اختلاس، یکی از جرایمی بوده که صرفاً کارمندان دولتی یا شرکتی و مامورین به خدمات عمومی ممکن است آن را مرتکب گردند. اختلاس یک نوع خیانت در امانت از جانب مستخدمین دولت است. برای تحقق هر جرم به وجود شرایط خاصی نیاز است. حقوق‌ دانان به شرایط تحقق جرم، ارکان یا عناصری که جرم را تشکیل می دهند، می‌گویند. ارکان تشکیل دهنده جرم شامل موارد زیر است.
• رکن یا عنصر قانونی
• رکن یا عنصر مادی
• رکن یا عنصر معنوی
جرم کلاهبرداری شبکه‌ای در قانون مجازات اسلامی
عنصر و شرط قانونی یک جرم به معنای این است که عمل انجام شده در قانون به عنوان جرم تلقی شده باشد و برای آن در قانون، مجازات تعیین گردیده باشد.
به موجب ماده ۴ قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری: «کسانی که با تشکیل یا رهبری شبکه چند نفری به امر ارتشاء و اختلاس و کلاهبرداری مبادرت ورزند علاوه بر ضبط کلیه اموال منقول و غیر منقولی که از طریق رشوه کسب کرده اند به نفع دولت و استرداد اموال مذکور در مورد اختلاس و کلاهبرداری و رد آن حسب مورد به دولت یا افراد، به جزای نقدی معادل مجموع آن اموال وانفصال دائم از خدمات دولتی و حبس از پانزده سال تا ابد محکوم میشوند و در صورتی که مصداق مفسد فی‎الارض باشند مجازات آنها، مجازات مفسد فی‌الارض خواهد بود.»
عنصر معنوی جرم کلاهبرداری شبکه ‌ای
رکن معنوی یک جرم یعنی اینکه شخص از انجام رفتار مجرمانه خود، قصد و سوء نیت آسیب رساندن به فرد دیگری را داشته باشد. هر شخصی، اعم از اشخاص عادی که سمت دولتی ندارند و یا کارمندان دولت، ممکن است مرتکب جرم کلاهبرداری شبکه ‌ای شوند.
عنصر مادی جرم کلاهبرداری شبکه‌ای
عنصر مادی یک جرم یعنی برای تحقق جرم باید شخص رفتاری مجرمانه را مرتکب شود. به عنوان نمونه در جرم کلاهبرداری، بایستی یک عمل یا رفتاری انجام گیرد تا شخصی دیگر فریب بخورد تا جرم کلاهبرداری محقق گردد و صرفاً مستخدم دولت بودن برای تحقق این جرم تاثیری ندارد.
فرق کلاهبرداری شبکه ای با اختلاس کارکنان دولت
به سبب آنکه امکان دارد برخی از جرایم مالی اعتماد مردم را نسبت به نهادها و ارگان های دولتی خدشه دار کند، جرایم علیه امنیت کشور محسوب می شوند. زمانی که یک مدیر دولتی یا مامورین به خدمات عمومی با سوء استفاده از قدرت و منصب دولتی، اقدام به انجام اعمالی می کنند که با قوانین و مقررات مغایر است، با چنین افرادی برخورد شدیدتری باید انجام گیرد.
بر اساس تقسیم وظایف انجام شده در قانون آیین دادرسی کیفری، رسیدگی به جرایم بعضی از مدیران دولتی فقط در دادسرای تهران صورت می گیرد و دادسرای ویژه جرایم کارکنان دولت (ناحیه۲۸ تهران) مسئول رسیدگی به این امر است. ولی در حال حاضر دادسرای ویژه رسیدگی به جرایم اقتصادی به جرایم مالی مربوط به کارکنان دولت رسیدگی می کند. مهم ترین جرایم مالی کارکنان دولت عبارتند از:
• تشکیل شبکه اختلاس
• تبانی در معاملات دولتی
• جرم کلاهبرداری شبکه‌ ای
• معاونت در جرم کلاهبرداری شبکه‌ای
معاون در جرم به شخصی گفته می شود که در عملیات اجرایی مربوط به جرم شرکت نداشته، ولی شخص مجرم را به ارتکاب جرم ترغیب نموده است. اعضای شبکه کلاهبرداری به اشخاصی می گویند که در عملیات اجرایی جرم کلاهبرداری شرکت می‌ کنند. با اینکه یک شخص غیر کارمند نیز می‌تواند در جرم کلاهبرداری شبکه‌ای معاون باشد، لیکن معاون جرم کلاهبرداری شبکه ‌ای به اشخاصی گفته می شود که با شرکت در جرم کلاهبرداری، به کیفر ماده 4 قانون تشدید مجازات محکوم گردیده اند.
مجازات کلاهبرداری شبکه ‌ای
بر اساس ماده ۴ قانون تشدید مجازات، مجازات کلاهبرداری شبکه ای نیز مانند مجازات کلاهبرداری است که عبارتست از:
- مجازات کیفری اصلی: مجازات کیفری اصلی تشکیل یک شبکه کلاهبرداری یا رهبری آن، زندان از پانزده سال تا ابد است.
- مجازات کیفری تکمیلی: مجازات کیفری تکمیلی جزای نقدی بوده که علاوه بر مجازات زندان، بر مجرمان تحمیل می گردد.
تشدید مجازات کلاهبرداری شبکه ‌ای
تشکیل شبکه کلاهبرداری شرایطی دارد که در ماده ۴ قانون تشدید مجازات و تعاریف بدین صورت ذکر شده است:
1. کارمند دولت و یا در حکم مستخدم دولت باشند.
2. موضوع جرم در رابطهب ا اموال دولتی و یا اموال اشخاصی باشد که از طرف دولت به آنان سپرده شده است.
3. اموال دولتی بر اساس وظیفه به این اشخاص سپرده شده باشد.
4. اموال دولتی را به نفع خود یا اشخاص دیگر برداشت کنند.
شیوه شکایت از کلاهبرداری شبکه ای
نخستین قدم برای تشکیل پرونده کیفری جرم کلاهبرداری شبکه ای، تنظیم یک شکواییه برای شکایت کلاهبرداری از متهمان پرونده است. نحوه شکایت کلاهبرداری شبکه ای بدین صورت است که پس از تنظیم شکوائیه با مراجعه به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی آن را ثبت کنید تا به دادسرا ارجاع داده شود.
در مرحله بعد، پرونده کیفری به شعبه دادیاری یا بازپرسی ارجاع داده می شود. بعد از ثبت پرونده کیفری در شعبه، شخص شاکی برای دادن توضیحات بایستی در شعبه حضور پیدا کند. بعد از شنیدن اظهارات شاکی و بررسی دلایل موجود برای اثبات جرم کلاهبرداری، دادیار یا بازپرس متهمان را با صدور ابلاغیه مبنی بر شکایت کلاهبرداری، به دادگاه فرا می خواند و پس از شنیدن اظهارات متهمان و آخرین دفاع متهم، قرار تامین کیفری را صادر می کنند.
برای اثبات کردن جرم کلاهبرداری شبکه ای، بایستی دلایل محکمه پسندی را به دادگاه ارائه داد. هر چیزی که نشان دهنده اعمال متقلبانه توسط متهمان است، می بایست به دادگاه ارائه گردد. همچنین، مدارک موجود برای اثبات جرم باید ضمیمه شکواییه و تقدیم دادگاه گردد.
دادگاه صالح به رسیدگی به جرم کلاهبرداری شبکه ‌ای
دادگاه کیفری محل وقوع جرم کلاهبرداری شبکه ‌ای یا محل دستگیری متهمان، دادگاه صالح جهت رسیدگی به پرونده کلاهبرداری شبکه‌ای است.